Man met schort werkt aan een laptop in een café, met uitgeprinte grafieken naast zich

Foodcost berekenen in de horeca: de formule per gerecht en per periode

•4 min
HorecatipsHorecatrends

Foodcost bereken je zo: foodcost % = inkoopwaarde van de ingrediënten ÷ verkoopprijs zonder btw × 100. Het getal zegt welk deel van de verkoopprijs van een gerecht opgaat aan ingrediënten. In dit artikel staan de formule per gerecht en per periode, een rekenvoorbeeld en de verkoopcijfers die je ervoor nodig hebt.

Wat is foodcost? De formule

Foodcost is het deel van je omzet uit eten dat je uitgeeft aan ingrediënten. De formule per gerecht:

Foodcost % = inkoopwaarde van de ingrediënten ÷ verkoopprijs zonder btw × 100

Reken altijd met de verkoopprijs zonder btw, want de btw is geen omzet van jou. Het percentage laat zien hoeveel van elke verkochte portie naar inkoop gaat, en dus hoeveel er overblijft voor personeel, huur, energie en winst.

Kostprijs per gerecht berekenen

Voor de kostprijs van één gerecht heb je de receptuur nodig: elk ingrediënt, de hoeveelheid per portie en de inkoopprijs per eenheid.

1. Schrijf het recept per portie uit, inclusief saus, garnering, olie en brood erbij.
2. Reken met de hoeveelheid die je inkoopt, niet met wat op het bord ligt. Bij snijverlies koop je meer in dan je serveert.
3. Vermenigvuldig hoeveelheid × inkoopprijs per ingrediënt en tel alles op.
4. Deel door de verkoopprijs zonder btw en vermenigvuldig met 100.

Rekenvoorbeeld (verzonnen getallen, geen norm): een visgerecht met 200 gram schoongemaakte vis per portie. Bij 20% snijverlies koop je 250 gram in. Bij een inkoopprijs van 16 per kilo is dat 4,00. Garnituur kost 0,90 en saus 0,50. De kostprijs is dan 5,40. Bij een verkoopprijs van 18,00 zonder btw is de foodcost 5,40 ÷ 18,00 × 100 = 30%.

Foodcost per week of maand

Per periode reken je met wat je werkelijk hebt verbruikt:

Foodcost % per periode = (beginvoorraad + inkoop − eindvoorraad) ÷ omzet uit eten zonder btw × 100

Voorbeeld met verzonnen getallen: beginvoorraad 2.000, inkoop 9.000, eindvoorraad 2.200. Het verbruik is 8.800. Bij een omzet uit eten van 27.500 zonder btw is de foodcost 32%.

Leg dit getal naast de foodcost volgens je recepten, voor dezelfde verkoopmix en dezelfde periode. Een verschil tussen de werkelijke en de receptmatige foodcost kan komen door verspilling en bederf, porties die groter uitvallen dan het recept, personeelsmaaltijden, weggegeven producten en telfouten in de voorraad. Juist dat verschil is de moeite van het uitzoeken waard.

Wat doe je met de uitkomst?

Er is geen percentage dat voor elke zaak goed is: het verschilt per concept, per gerecht en per prijsniveau. Vergelijk daarom vooral met je eigen cijfers over de tijd. Stijgt de foodcost van een gerecht of van een hele periode, dan heb je vier knoppen:

• De verkoopprijs aanpassen.
• De portiegrootte vastleggen en bewaken.
• Het recept aanpassen, bijvoorbeeld een ander ingrediënt of een andere leverancier.
• De plaats op de kaart: gerechten die goed verkopen én een gunstige kostprijs hebben, geef je een zichtbare plek.

Dit is een rekenuitleg en geen fiscaal advies; btw-vragen leg je voor aan je boekhouder.

Welke verkoopcijfers je nodig hebt en waar ze vandaan komen

Voor beide berekeningen heb je twee soorten cijfers nodig. De verkoopkant: welke producten er verkocht zijn, hoeveel en voor welke omzet. En de inkoopkant: inkoopprijzen, recepturen en voorraadtellingen.

De verkoopkant komt uit je bestellingen. In de rapportages van Jamezz zie je direct wat er verkocht is en hoeveel; je downloadt de rapporten of laat ze automatisch mailen. De rapportages zijn uitgebreid, met onder meer de omzet per bestelkanaal en een vergelijking tussen locaties. Inkoopprijzen, recepturen en de foodcostberekening zelf houd je bij in je eigen administratie.

Verder: de andere kengetallen voor je zaak

Foodcost is één kengetal. Samen met de gemiddelde besteding en de personeelskosten vertelt het hoe je zaak ervoor staat; die staan uitgelegd in het artikel over KPI's voor je horecazaak. Werk je met een vast bedrag per gast, lees dan ook de checklist all-you-can-eat-bestelsysteem.

De andere kant van de som is de bestelwaarde. Suggesties tijdens het bestellen kunnen bijdragen aan een hogere bestelwaarde; daarover lees je in omzet verhogen in de horeca en in het artikel over upselling in de horeca. Wat upselling precies is, lees je in de begrippenlijst. Wil je zien welke verkoopcijfers je uit je bestellingen haalt? Vraag een demo aan.

Veelgestelde vragen

Wat is de formule voor foodcost?

Foodcost % = inkoopwaarde van de ingrediënten ÷ verkoopprijs zonder btw × 100.

Hoe bereken ik de kostprijs van één gerecht?

Schrijf het recept per portie uit, reken per ingrediënt de ingekochte hoeveelheid (inclusief snijverlies) × de inkoopprijs en tel alles op. Deel de kostprijs door de verkoopprijs zonder btw en vermenigvuldig met 100 voor het foodcostpercentage.

Wat is het verschil tussen foodcost per gerecht en per periode?

Per gerecht reken je met het recept: wat het gerecht hoort te kosten. Per periode reken je met het werkelijke verbruik: beginvoorraad + inkoop − eindvoorraad, gedeeld door de omzet uit eten zonder btw. Het verschil tussen beide komt door verspilling, portiegrootte, personeelsmaaltijden en weggegeven producten.

Is er een vast foodcostpercentage voor de horeca?

Nee. Wat een passend percentage is, verschilt per concept, gerecht en prijsniveau. Vergelijk je foodcost vooral met je eigen cijfers over de tijd.

Welke verkoopcijfers heb ik nodig om foodcost te berekenen?

Het aantal verkochte stuks per product en de omzet zonder btw over dezelfde periode. Die cijfers haal je uit de rapportages van je bestelsysteem of kassa.

Rekent een bestelsysteem mijn foodcost uit?

Het bestelsysteem levert de verkoopcijfers: wat er verkocht is en hoeveel, bij Jamezz ook per bestelkanaal en per locatie. Inkoopprijzen, recepturen en de berekening zelf houd je bij in je eigen administratie.

Benieuwd hoe Jamezz werkt voor jouw zaak?

Ontdek wat de digitale besteloplossingen van Jamezz kunnen doen voor je gasten en je team.